Strona główna / Literatura polska / Niemra

Aktualności

28.06.2022

Spotkanie z Zuzanną Gajewską w Elblągu

W poniedziałek 4 lipca o godz. 18:00 zapraszamy do Biblioteki Elbląskiej (Świętego Ducha 3-7, Elbląg) na spotkanie z Zuzanną Gajewską, autorką książki "Burza".

Wywiady

25.08.2021

"Tajemnica Wzgórza Trzech Dębów". Wywiad z Piotrem Borlikiem

Zapraszamy do przeczytania wyjątkowego wywiadu z Piotrem Borlikiem. Z autorem książki "Tajemnica Wzgórza Trzech Dębów" rozmawiał Marcin Waincetel z Lubimyczytac.pl.

Posłuchaj i zobacz

26.06.2022

Rozmowa z Beatą Sabałą-Zielińską

Nowy odcinek naszego podcastu to rozmowa Justyny Dżbik-Kluge z Beatą Sabałą-Zielińską, autorką książki "TOPR. Tatrzańska przygoda Zosi i Franka".

Bestsellery

TOP 20

  1. Żadanica Katarzyna Puzyńska
  2. Wyrwana z piekła talibów Marcin Margielewski
  3. Arabska zdrajczyni Tanya Valko

Niemra

Arkadiusz Pacholski

Karolina Małkiewicz

Niemra

Kalisz, ostatnie miesiące hitlerowskiej okupacji. Dorota Paleń pracuje w antykwariacie kurlandzkiego Niemca Karla Gregoriusa, jednak nie jest to jej jedyne zajęcie. W konspiracji znana jest pod pseudonimem Wróbelek, zaś status folksdojcza, który załatwili jej przełożeni, umożliwia jej sprawne dokumentowanie niemieckich zbrodni popełnionych na Polakach na terenie powiatu kaliskiego. Prawość, bezkompromisowość, odwaga i inicjatywa Doroty nie spotykają się jednak z uznaniem prawicowych, faszyzujących kolegów z konspiracji. Zbiera ona bowiem również świadectwa antysemickich zachowań i akcji sprowokowanych przez Polaków. W pewnym momencie ściąga na siebie kłopoty angażując się w śledztwo w sprawie morderstwa szkolnej koleżanki - Żydówki Romki Jodłowskiej. Kiedy odkrywa, że winny jej śmierci jest nie Niemiec, ale Polak, nie zgadza się na sfabrykowanie dowodów, które byłyby "politycznie poprawne" w oczach przełożonych. Jakby tego było mało, zakochuje się we własowcu Wadimie wzbudzając tym samym ostrą reakcję nie tylko swojej konspiracyjnej komórki, ale całego środowiska.

Tymczasem do Kalisza wkraczają radzieckie wojska, nastroje ludności i jej reakcje stają się nieprzewidywalne, naznaczone niepewnością i strachem. Sytuacja Doroty, cokolwiek dwuznaczna jako folksdojczki i kochanki własowca, staje się coraz bardziej dramatyczna...

"Niemra" to mocna, realistyczna powieść obyczajowa w niezwykle rzetelny, sugestywny i wielowymiarowy sposób oddająca realia hitlerowskiej okupacji. Jak wyjątkowo czuły sejsmograf rejestruje wszelkie niuanse zachowań, reakcji i nastrojów ludności w ostatnich dniach wojny, wszelkie aspekty wojennej rzeczywistości prezentując zupełnie nowe spojrzenie na naszą historię.

Autor w zdecydowany sposób rozprawia się z narodowymi mitami bazującymi na mickiewiczowskiej idei mesjanizmu, stanowiącymi nienaruszalne tabu. Ukazując różne aspekty okupacyjnej codzienności traktuje ją jako wyraziste, barwne tło przedstawiające tragizm ludzkich losów, dramatyczne moralne rozterki, dylematy i wybory, których nie szczędziła wojenna rzeczywistość. Koleje losu poszczególnych bohaterów, dogłębna, wnikliwa psychologicznie analiza ich postaw, zachowań, motywacji i działań, pozwalają nam ujrzeć historię z zupełnie innej perspektywy. Autor unikając krzywdzących, jednoznacznych interpretacji i osądów ukazuje nie tylko drugą stronę medalu, ale wręcz całą gamę odcieni szarości, złożoność moralnych dylematów prowokując czytelnika, skłaniając do rewizji utartych poglądów. Ciemne, nie zawsze chwalebne oblicza polskiej konspiracji, środowisko polskich faszystów, stosunek Polaków do ludności żydowskiej, okrucieństwo żołnierzy bez względu na narodowość - autor uświadamia, że i wojenna historia Polski ma swoje wstydliwe, dwuznaczne moralnie aspekty. Z drugiej strony - daleki od stereotypowego obrazu - portret kurlandzkiego Niemca, który nie potrafi się odnaleźć w roli członka "rasy panów", dramat Polaków podpisujących volkslisty, by ocalić rodziny czy własowca, który trafił w szeregi tej znienawidzonej formacji kierowany idealistycznym patriotyzmem; losy tych jednostek, zagubionych w wojennym koszmarze uświadamiają niesprawiedliwość jednoznacznej oceny ich postaw oraz fakt, że o człowieczeństwie decydują nie przynależność narodowa, ale przymioty i hart ducha, wierność wyznawanym wartościom.

"Niemra" pokazuje wojnę jako walkę o zachowanie człowieczeństwa, konieczność ciągłego dokonywania dramatycznych wyborów. Proza Pacholskiego może wydawać się kontrowersyjna w wymowie, przewrotna, łamiąca narodowe tabu, ale zarazem bardziej autentyczna, bliższa prawdzie historycznej - głównie dzięki wyrazistym, pełnym sprzeczności, skomplikowanym charakterom bohaterów, często niesprawiedliwie osądzanych przez pryzmat uprzedzeń i stereotypów.

Gorąco polecam lekturę "Niemry", gdyż warto spojrzeć na naszą historię z szerszej perspektywy; może nie ułatwia ona formułowania zgrabnych, jednoznacznych wniosków, ale z pewnością daje pełniejszy, bardziej realistyczny wgląd w wojenną rzeczywistość, pozwala wczuć się w tę plątaninę niejednorodnych, skrajnych emocji i nastrojów oraz poznać ogromną rozpiętość zachowań i postaw, jakie generowały okupacyjne realia.

Błyskotliwie nakreślone portrety psychologiczne, pełne rozmachu i realizmu tło historyczno - obyczajowe oraz fatalistyczny tragizm ludzkich losów - oto główne atuty tej wyjątkowo poruszającej, skłaniającej do refleksji powieści. Warto się zmierzyć z tym, co ma do zaoferowania.

Recenzja pochodzi z bloga zwiedzamwszechswiat.blogspot.com