Strona główna / Autorzy / Melchior Wańkowicz

Aktualności

12.07.2019

Spotkanie z Manuelą Gretkowską w Łodzi

W sobotę 27 lipca o godz. 17.00 zapraszamy do Domu Literatury w Łodzi (ul. Roosevelta 17) na spotkanie z Manuelą Gretkowską, autorką książki "Trudno z miłości się podnieść".

Wywiady

11.07.2019

"Mówimy o trylogii, na którą należy patrzeć całościowo"

Zapraszamy do przeczytania wywiadu z Piotrem Borlikiem, autorem książek "Boska proporcja" i "Materiał ludzki".

Posłuchaj i zobacz

18.06.2019

Jak kochali powstańcy?

Zapraszamy do obejrzenia nagrania zapowiadającego najnowszą książkę Agnieszki Cubały "Miłość '44. 44 prawdziwe historie powstańczej miłości".

Bestsellery

TOP 20

  1. Trump pod ostrzałem Michael Wolff
  2. Niebieska sukienka Grażyna Jeromin-Gałuszka
  3. Materiał ludzki Piotr Borlik

Fotogaleria

więcej »
Melchior Wańkowicz

Melchior Wańkowicz (1892-1974) – wybitny polski pisarz nazywany królem reportażu, jedna z największych indywidualności polskiej literatury XX wieku.
Urodził się 10 stycznia 1892 roku w ziemiańskiej rodzinie herbu „Lis odmieniony” w rodzinnym majątku w Kalużycach w powiecie ihumeńskim, ziemi mińskiej na Białorusi, jako syn Melchiora, powstańca 1863 roku i zesłańca na Syberię, i Marii ze Szwoynickich. Ojciec zmarł, gdy Melchior miał rok, matka – gdy miał trzy lata. Oddany został na wychowanie do babki, Felicji z Baczyżmalskich. Dzieciństwo spędził we dworze w Nowotrzebach na Kowieńszczyźnie.
Po nauce domowej został oddany do drugiej klasy (jeszcze rosyjskiego) Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego (obecnie im. Jana Zamoyjskiego) w Warszawie. W 1906 roku ukazał się jego pierwszy drukowany tekst – szarada w humorystycznym piśmie „Osa”.
W latach szkolnych za działalność konspiracyjną został skazany na więzienie. W 1909 r. założył konspiracyjne pismo „Wici” drukowane w nakładzie 2000 egzemplarzy, w którym zadebiutował jako dziennikarz. Pisał pod pseudonimem Jerzy Łużyc. W 1907 roku wstąpił do konspiracyjnej Trójzaborowej Organizacji Narodowej Młodzieży Szkół Średnich „Przyszłość” (popularna nazwa Pet). W 1909 roku został wybrany jej sekretarzem generalnym.
Studia rozpoczął w krakowskiej Szkole Nauk Politycznych (dyplom w 1914 r.), kontynuował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dyplom magistra prawa uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim w 1923 roku.
W 1916 r. poślubił Zofię z Małagowskich. W 1917 wstąpił do 1 Korpusu Wschodniego, którym dowodził gen. Józef Dowbor-Muśnicki. W 1920 r. wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, był podoficerem Związku Strzeleckiego.
Był założycielem i współwłaścicielem wydawnictwa „Rój”. Wydawał książki Zofii Kossak, Marii Kuncewiczówny, Juliana Tuwima, Ksawerego Pruszyńskiego. Czytelnikom w Polsce przedstawił twórczość m.in. takich pisarzy, jak: John Galsworthy, Aldous Huxley, Andre Malraux, Tomasz Mann, Andre Maurois, Sigrid Undset, Arnold Zweig. W „Roju” wydał także po raz pierwszy m.in. "Sklepy cynamonowe" i "Sanatorium pod Klepsydrą" Brunona Schulza, "Ferdydurke" oraz "Pamiętnik z okresu dojrzewania" Witolda Gombrowicza. Wydawał także swoje książki: "Szpital w Cichiniczach", "W kościołach Meksyku", "Szczenięce lata".
W latach 1930-33 był doradcą reklamowym Związku Cukrowników (jest autorem słynnego sloganu „Cukier krzepi”). W latach 1933-36 był kierownikiem Państwowego Przedsiębiorstwa „Reklama Pocztowa”.
Przed II Wojną Światową oskarżany był przez piłsudczyków o sympatie endeckie, przez endeków zaś o sprzyjanie piłsudczykom.
W 1939 roku, gdy wybuchła wojna, wyjechał do Rumunii, przebywał kolejno na Cyprze, w Palestynie, Iranie, Egipcie, Syrii i Libanie. Napisał wówczas m.in. "Dzieje rodziny Korzeniewskich", "De Profundis". W latach 1944-46 był korespondentem wojennym 2 Korpusu gen. Władysława Andersa, kiedy to gromadził materiał do słynnego reportażu "Bitwa o Monte Cassino" (pierwsze wydanie Rzym-Mediolan 1945-47).
Jego córka Krystyna zginęła w szóstym dniu Powstania Warszawskiego (ps. Anna) jako sanitariuszka batalionu „Parasol” Armii Krajowej. Druga, młodsza, córka Marta (Tili) po wojnie zamieszkała w USA.
W grudniu 1945 roku przybył z żoną Zofią do Włoch. W 1947 roku przeniósł się do Londynu, a w 1949 zamieszkał w Stanach Zjednoczonych. Wydał wówczas m.in. książki: "Kundlizm", "Klub Trzeciego Miejsca", "Ziele na kraterze", "Drogą do Urzędowa", "Tworzywo".
W 1956 roku pierwszy raz po wojnie odwiedził Polskę. Na stałe wrócił z żoną w 1958 roku. Powrót pisarza do kraju wywołał atak emigracji, która oskarżyła pisarza o powrót do „komunistycznego kraju”.
Zamieszkał w Warszawie w dwupokojowym mieszkaniu przy ulicy Puławskiej 10. Niecały rok przed śmiercią, w listopadzie 1973 roku, przeniósł się do budowanego przez siebie domu przy ulicy Studenckiej 50.
W związku z Listem 34 w 1964 roku został aresztowany pod zarzutem „przekazywania za granicę materiałów szkalujących Polskę Ludową”. W więzieniu spędził pięć tygodni, otrzymał wyrok dwóch lat więzienia – władze PRL-u liczyły na upokorzenie Wańkowicza i jego prośbę o ułaskawienie czy zwolnienie ze względu na „zły stan zdrowia”, ten jednak nie zgodził się na umówione „badania lekarskie” i stawił się do odbywania kary. Władze nie chciały robić incydentu międzynarodowego (w obronie pisarza wystąpił m.in. amerykański PEN Club oraz senator Robert Kennedy) i ostatecznie najpierw wstrzymano wykonanie wyroku, a później zawieszono wykonanie kary (dopiero 16 lat po śmierci pisarza, w procesie rehabilitacyjnym w 1990 roku, Sąd Najwyższy wydał wyrok uniewinniający).
W 1969 roku zmarła Zofia Wańkowiczowa, bohaterka wielu książek pisarza.
Melchior Wańkowicz zmarł w Warszawie 10 września 1974 roku.

Biogram opracowała: Aleksandra Ziółkowska-Boehm
Fot. Tadeusz Szumański



Książki tego autora:

Anoda i Katoda. Tom I

Melchior Wańkowicz

Anoda i katoda. Tom II

Melchior Wańkowicz

Bitwa o Monte Cassino

Melchior Wańkowicz

De profundis. Ziemia za wiele obiecana. Wojna i pióro

Melchior Wańkowicz

Dzieje rodziny Korzeniewskich. Drogą do Urzędowa. Reportaże z Wołynia. Od Stołpców po Kair

Melchior Wańkowicz

Karafka La Fontaine'a tom I

Melchior Wańkowicz

Karafka La Fontaine'a tom II

Melchior Wańkowicz

Kundlizm, Klub Trzeciego Miejsca, Polacy i Ameryka, Tworzywo

Melchior Wańkowicz

Strzępy epopei. Szpital w Cichiniczach. Wrzesień żagwiący. Po klęsce

Melchior Wańkowicz

Szczenięce lata. Ziele na kraterze. Ojciec i Córki - korespondencja

Melchior Wańkowicz

Sztafeta

Melchior Wańkowicz

Tędy i owędy. Zupa na gwoździu

Melchior Wańkowicz

W kościołach Meksyku. Opierzona rewolucja. Na tropach Smętka

Melchior Wańkowicz

W ślady Kolumba. Atlantyk-Pacyfik

Melchior Wańkowicz

W ślady Kolumba. Królik i oceany

Melchior Wańkowicz

W ślady Kolumba. W pępku Ameryki

Melchior Wańkowicz

Ziele na kraterze (Wydanie lekturowe)

Melchior Wańkowicz